جاى چرخش كوكب است و مانند شده بچرخ‌ريس در گرد بودن و چرخيدن ، ابو - ريحان گفته : تازى و پارسى در نامگذارى آسمان يك روش دارند ، عرب آن را ناميده بشباهت چرخ دولاب آب كشى و پارسيان به زبان خود آن را آسمان گفتند يعنى مانند آسياگردانست ( پايان ) . شيخ بهائى - ره - گفته : مقصود از فلك تدبير نزديكترين نه فلك است بعناصر كه برخى مصالح عالم كون و فساد بتدبير آنست : برخى مفسران هم در تفسير قول خدا فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً گفته‌اند مقصود افلاك است ، و آن يكى از وجوهى است كه طبرسى - ره - نقل كرده و اين يك نحو مجاز است كه ابزار قطع را قاطع خوانند با اينكه قطع كار او نيست . و در برخى نسخه بسا يافت شده « متصرف در فلك تدوير » و آن هم درست است گرچه نسخه نخست درستتر است و منظور از آن فلك چهارم ماه است و آن فلكى است كه ماه در آن جا دارد و زيرش به ترتيب بروج حركت كند و بالاش بر خلاف آنها و مخالف تدوير سياره‌هاى ديگر است ، و هر روزى 13 درجه و 3 دقيقه و 54 ثانيه حركت كند ، و در كلفتى فلك سوم ماه بنام حامل است ، و مركزش ده درجه از مركز عالم دور است ، و حركتش هر روزى 24 درجه و 22 دقيقه و 53 ثانيه بر وفق بروج است . و توى فلك دوم ماه بنام مائل است كه هم مركز با عالم است و سطح زيرينش تماس با كره نار دارد در سطح زبرين آن و از حامل هم بعدش از منطقه البروج دو متمم علاوه دارد كه خرده خرده باريك ميشوند تا دو نقطه اوج و حضيض و حركتش بر خلاف توالى است و در هر روزى 11 درجه و 9 دقيقه و 7 ثانيه است و توى نخست فلك ماه بنام جوزهر است كه هم مركز با عالم است و هم منطقه با فلك البروج و سطح زبرش مماس با سطح زيرين ممثل عطارد است كه چون ممثل عطارد روزى 3 دقيقه و 11 ثانيه حركت كند . سپس گفته : ممكن است معنى فلك تدبير اين باشد كه در آن تدبير امور مقرّر